Urlop ojcowski

Dyrektywa unijna work-life-balance. Czy będą dwa miesiące urlopu dla ojców w Polsce?

dziecko i tata

To już pewne – ojcowie zyskają dodatkowy urlop na opiekę nad dzieckiem. Czy kosztem dodatkowego rodzicielskiego dla ojców będzie skrócenie urlopu, wykorzystywanego przez matki? Sprawdzamy!


Zanim powiemy o szykujących się zmianach, przypomnijmy jak jest obecnie. Urlop rodzicielski przysługuje polskim rodzicom - zarówno matce, jak i ojcu – w wymiarze 32 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka. Można go wykorzystać bezpośrednio po urlopie macierzyńskim lub później, ale zdecydowana większość rodziców decyduje się właśnie na tę pierwszą opcję. Rodziców – albo raczej matek. Bo mimo, że rodzice mogą rozdysponować rodzicielski pomiędzy siebie według własnego uznania, sytuacją typową jest ta, w której to właśnie matka wykorzystuje rodzicielski w całości.

Dyrektywa unijna work-life-balance – o co właściwie chodzi?

Dyrektywa work-life-balance została przyjęta w Parlamencie Europejskim już 20 czerwca 2019 roku. Dokument zawiera liczne regulacje dotyczące uprawnień rodzicielskich, m.in. w zakresie urlopów rodzicielskich oraz elastycznej organizacji pracy. Głównym celem dyrektywy jest ułatwienie kobietom szybszego powrotu do pracy po urodzeniu dziecka oraz większa aktywizacja do korzystania z uprawnień rodzicielskich mężczyzn. Ma ona poprawić dostęp do rozwiązań, które zapewniają większą równowagę pomiędzy życiem zawodowym i prywatnym. Trudno ukrywać, że największym wyzwaniem dla polskiego prawa jest wprowadzenie modyfikacji w zakresie uprawnień ojców, dotyczących korzystania z urlopów rodzicielskich. Dlaczego?

Dyrektywa work-life-balance nakłada na państwa członkowskie obowiązek przyznania rodzicom prawa do co najmniej czterech miesięcy urlopu dzielonych po równo (czyli po dwa miesiące płatnego urlopu rodzicielskiego dla każdego z rodziców). Co równie ważne, urlop ma być przyznany każdemu z rodziców „na wyłączność”, a to znaczy, że nie będzie możliwe przeniesienie go na drugiego rodzica. Jeśli któreś z nich nie zdecyduje się skorzystać z wolnego, wówczas urlop przepadnie. Przepisy zakładają, że taki urlop będzie można wykorzystać aż do ukończenia przez dziecko 8. roku życia. Na wdrożenie zmian w sprawie urlopów rodzicielskich Unia dała swoim członkom czas do sierpnia 2022 roku.

Jak można to rozwiązać?

Zalecenia unijne to dla polskiego prawa duża nowość. Obecnie nie rezerwuje ono bowiem żadnej części urlopu rodzicielskiego wyłącznie dla jednego rodzica. Takie zastrzeżenie istnieje jedynie w przypadku pierwszych 14-tu tygodni urlopu macierzyńskiego, które może wykorzystać tylko matka dziecka. Z tego też względu początkiem lipca 2021 roku Rada Programowa Fundacji Share the Care opublikowała rekomendacje dotyczące sposobu, w jaki można zaimplementować dyrektywę Parlamentu Europejskiego w naszym kraju. Rada zaproponowała Ministerstwu Rozwoju, Pracy i Technologii oraz partiom politycznym następujące rozwiązania:

  • dodanie do obecnych 32 tygodni urlopu rodzicielskiego 8 tygodni tylko dla ojców,
  • wdrożenie rozwiązań pozwalających ojcom na korzystanie z prawa do 4 miesięcy urlopu rodzicielskiego niezależnie od praw matki (w tej chwili urlop rodzicielski jest powiązany z prawem do urlopu rodzicielskiego matki dziecka, co powoduje, że ojciec dziecka, którego matka nie ma prawa do urlopu rodzicielskiego, nie może skorzystać z urlopu),
  • wprowadzenie przepisu o braku możliwości transferowania 2 miesięcy urlopu rodzicielskiego na drugiego rodzica,
  • ujednolicenie wysokości zasiłku rodzicielskiego do 80% wynagrodzenia prze cały okres trwania urlopu rodzicielskiego.

 

Fundacja zauważa także, że optymalnym scenariuszem wykorzystania urlopu rodzicielskiego przez rodziców jest przejęcie urlopu przez tatę zaraz po mamie, aby ta mogła spokojnie wrócić do obowiązków zawodowych. A on sam - wypracować swoje relacje z dzieckiem i zyskać wprawę w opiece nad maluchem.

Co zrobi polski rząd?

Niestety, nadal nie wiadomo, w  jaki sposób Polska zaimplementuje unijną dyrektywę. Początkowo rząd proponował, aby opieka nad dzieckiem została wydłużona o dodatkowe 2 miesiące tylko dla ojców – wówczas mamy nic by nie straciły na nowych zaleceniach i nadal mogłyby sprawować opiekę nad dzieckiem przez cały rok. Z czasem jednak zaczęły pojawiać się głosy, że dwa miesiące dla ojców trzeba wydzielić z już istniejącej puli 12-tu miesięcy urlopu (macierzyński plus rodzicielski) – wówczas przyznanie dodatkowego urlopu ojcom wiązałoby się ze skróceniem urlopu, z którego zazwyczaj korzystają matki.

Które rozwiązanie zwycięży – dowiemy się już wkrótce, ponieważ polski ustawodawca ma czas na podjęcie decyzji o ostatecznym kształcie przepisów do sierpnia 2022 roku. Oczywiście nie oznacza to ich natychmiastowego wejścia w życie – najprawdopodobniej zaczną obowiązywać dopiero od stycznia 2023 roku.

 

Autor: Agata Cygan-Kukla

Na jaki urlop możesz liczyć? Sprawdź!