Urlop ojcowski

Rezygnacja z części urlopu macierzyńskiego na rzecz ojca dziecka

Urlop tacierzyński

Urlop macierzyński jest ustawowo zagwarantowanym zwolnieniem z pracy z tytułu urodzenia dziecka. Ma zapewniać kobiecie regenerację sił po porodzie i zagwarantować opiekę nad dzieckiem w pierwszym okresie jego życia. Z uwagi na właśnie taki cel urlopu przysługuje on właśnie matce dziecka. Wbrew nazwie, kodeks pracy przewiduje kilka przypadków, w których uprawnionym do skorzystania z urlopu macierzyńskiego jest także ojciec dziecka.

Urlop tacierzyński

Zgodnie z Kodeksem pracy, pracownica, po wykorzystaniu po porodzie co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego, ma prawo zrezygnować z pozostałej części tego urlopu na rzecz ojca dziecka. Jednak możliwość rezygnacji uzależniona jest od tego, czy ojciec dziecka, będzie wyrażał chęć skorzystania z pozostałej części „macierzyńskiego”. W przypadku braku pracownika - ojca wychowującego dziecko, z którym pracownica mogłaby podzielić urlop macierzyński, albo pracownik - ojciec wychowujący dziecko nie chce korzystać z prawa do takiego urlopu, pracownica musi wykorzystać przysługujący jej urlop macierzyński w pełnym wymiarze.

Jeśli ojciec dziecka zdecyduje się przejść na urlop macierzyński, jego długość będzie uzależniona od tego, jaka część urlopu nie została wykorzystana przez matkę. Biorąc pod uwagę ustawowe wymiary urlopu macierzyńskiego, ojciec dziecka może na tym urlopie przebywać maksymalnie:

- 2 tygodnie – w przypadku pierwszego dziecka;

- 4 tygodnie – w przypadku drugiego dziecka;

- 12 tygodni – jeżeli przy jednym porodzie urodziło się więcej niż jedno dziecko.

Nie można pominąć faktu, że z urlopu tacierzyńskiego może skorzystać tylko ojciec dziecka. Takiego prawa nie będzie miał zatem mąż matki niebędący ojcem dziecka, czy też partner, który formalnie dziecka nie uznał. Z takiego urlopu nie będzie także mógł również skorzystać ojciec, który nie ma możliwości faktycznego zaopiekowania się dzieckiem.

„Tacierzyńskie” formalności

Matka dziecka, pozostająca w stosunku pracy, ma obowiązek zgłosić pracodawcy pisemny wniosek w sprawie rezygnacji z części urlopu macierzyńskiego najpóźniej na 7 dni przed przystąpieniem do pracy. Zanim to nastąpi pracownik - ojciec wychowujący dziecko występuje na piśmie do swojego pracodawcy z wnioskiem o udzielenie urlopu macierzyńskiego. We wniosku musi wskazać termin rozpoczęcia korzystania z należnej mu części urlopu macierzyńskiego, który przypada bezpośrednio po terminie rezygnacji z części urlopu macierzyńskiego przez pracownicę oraz dołącza zaświadczenie, że matka dziecka korzystała z urlopu macierzyńskiego po porodzie co najmniej 14 tygodni.

Do tego wszystkiego dodaje oświadczenie matki dziecka, iż rezygnuje ona z pozostałej części urlopu. Pracodawca ma obowiązek taki wniosek uwzględnić i wystawić zaświadczenie potwierdzające termin wskazany przez wnioskodawcę. Powinien to uczynić na tyle szybko, by matka dziecka mogła we wskazanym terminie złożyć je swemu pracodawcy wraz z wnioskiem w sprawie rezygnacji z urlopu.

W przypadku urlopu „tacierzyńskiego” ojcu – pracownikowi  przysługuje ochrona stosunku pracy. Zgodnie z art. 177 k.p., w okresie urlopu macierzyńskiego pracodawca nie może pracownikowi – ojcu dziecka ani wypowiedzieć, ani rozwiązać z nim umowy o pracę. Ponadto nie może on pogorszyć takiemu pracownikowi jego warunków pracy i płacy. Jedynie kilku przypadkach ojciec dziecka będzie pozbawiony ochrony przed zwolnieniem:

- gdy jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę na okres próbny nie przekraczający jednego miesiąca;

- gdy zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie z pracownikiem umowy o pracę bez wypowiedzenia z przyczyn przez niego zawinionych, a reprezentująca go zakładowa organizacja związkowa wyrazi zgodę na rozwiązanie umowy;

- w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy. W takiej sytuacji pracodawca musi jednak uzgodnić z reprezentującą pracownika zakładową organizacją związkową termin rozwiązania umowy o pracę.

Urlop tacierzyński w przypadku hospitalizacji matki dziecka

Od 1 stycznia 2009 roku pracownik-ojciec dziecka ma także dodatkową możliwość skorzystania z części urlopu macierzyńskiego wówczas, gdy pracownica wymaga opieki szpitalnej. Aby jednak mógł skorzystać z takiego urlopu muszą być spełnione dwa warunki:

- pracownica wykorzystała co najmniej 8 tygodni urlopu macierzyńskiego;

- pracownica wymaga opieki szpitalnej ze względu na stan zdrowia uniemożliwiający jej sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem.

Należy jednak pamiętać, że urlop macierzyński w tym wypadku, przerywa się na okres, w którym korzysta z niego pracownik – ojciec wychowujący dziecko. Część urlopu macierzyńskiego ojca nie może być jednak dłuższa niż okres, w którym pracownica przebywa w szpitalu, zaś łączny wymiar urlopu wykorzystanego przez pracownicę i pracownika - ojca wychowującego dziecko nie może przekroczyć wymiaru maksymalnego.

Urlop tacierzyński w razie adopcji

Kodeks pracy zapewnia możliwość skorzystania z urlopu nie tylko w przypadku rodzicielstwa naturalnego, lecz także wówczas, gdy pracownik decyduje się na adopcję dziecka. Urlop taki nazywany jest urlopem na warunkach urlopu macierzyńskiego i przysługuje on:

- pracownikowi (kobiecie i mężczyźnie), który przyjął dziecko na wychowanie i wystąpił do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie dziecka. Nie ma w takim przypadku znaczenia, jaki rodzaj przysposobienia jest przedmiotem wniosku (przysposobienie pełne czy też niepełne);

- pracownikowi (kobiecie i mężczyźnie), który przyjął dziecko na wychowanie jako rodzina zastępcza, z wyjątkiem rodziny zastępczej pełniącej zadania pogotowia rodzinnego.

Wymiar urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego uzależniony jest od wieku dziecka przyjętego na wychowanie i wynosi maksymalnie 16 tygodni - nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 12 miesięcy życia. W każdym jednak przypadku przyjęcie na wychowanie dziecka w wieku do 1 roku uprawnia pracownika bądź pracownicę do wykorzystania 8 tygodni urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego.

Podobnie jak w przypadku zwykłego urlopu macierzyńskiego pracownik, który przyjął dziecko na wychowanie ma możliwość, po wykorzystaniu 14 tygodni tego urlopu zrezygnować z jego pozostałej części na rzecz wychowującego dziecko współmałżonka.

Urlop tacierzyński w przypadku śmierci matki dziecka

Jeszcze jedną, wyjątkową sytuacją, w której ojciec dziecka może skorzystać z urlopu macierzyńskiego jest śmierć matki dziecka w czasie urlopu macierzyńskiego. Przysługuje mu wówczas urlop w wymiarze nie większym, niż maksymalny wymiar urlopu macierzyńskiego przysługujący matce. Długość przysługującego ojcu dziecka urlopu zależy od tego, w jakim wymiarze matka dziecka skorzystała z urlopu przed porodem oraz od tego, w jakim czasie od porodu nastąpił jej zgon.

Pracownik występujący do pracodawcy z wnioskiem o udzielenie mu urlopu macierzyńskiego powinien do niego dołączyć akt urodzenia dziecka, akt zgonu żony oraz zaświadczenie pracodawcy zatrudniającego żonę o długości wykorzystanego przez nią urlopu macierzyńskiego. Koniecznym jest zatem, by oboje rodzice (przed śmiercią matki dziecka) pozostawali w stosunku pracy – inaczej ojciec dziecka nie nabędzie prawa do urlopu macierzyńskiego. Również w takim wypadku ojcu – pracownikowi przysługuje zasiłek macierzyński, a jego stosunek pracy podlega szczególnej ochronie.



Redakcja Portalu

Na jaki urlop możesz liczyć? Sprawdź!